ประพฤติธรรมนำสุข

“ผู้ใดมีปกติประพฤติธรรมด้วยกาย วาจา และใจ เทวดาและปวงชน ย่อมสรรเสริญผู้นั้นในโลกนี้ ผู้นั้นละไปแล้ว ย่อมบันเทิงในสุคติโลกสวรรค์”

คำว่า ธรรม หมายถึง สภาพที่ปรากฏอยู่ตามธรรมชาติ แยกเป็นธรรม ที่ถูกปัจจัยปรุงแต่ง ได้แก่ ขันธ์ 5 และธรรม คือสภาพที่ไม่ถูกปัจจัยปรุงแต่ง
สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ได้ทรงรวบรวมจัดไว้เป็นหมวดหมู่ โดยจัดได้เป็น 4 ประเภท คือ

  1. ธรรมที่ควรศึกษาแล้วกำหนดให้ทราบว่า มีสภาพเป็นอย่างไร
  2. ธรรมที่ควรศึกษาให้ทราบว่า ดีหรือชั่ว ควรละชั่วเสีย
  3. ธรรมที่ศึกษาทราบว่า ดีแล้ว ควรทำให้แจ้ง
  4. ธรรมที่กระทำให้แจ้งแล้ว ควรเจริญให้ยิ่งๆ ขึ้นไป

ดังนั้น หลักธรรมที่สำคัญหมวดหนึ่งที่จะได้นำมากล่าวในวันนี้ เพื่อให้พุทธศาสนิกชนนำไปประพฤติปฏิบัติ อันจักนำความสุข ความเจริญมาให้
นั่นคือ หลักธรรม 10 ประการ อันได้แก่ ทาน ศีล บริจาค ความซื่อตรง ความอ่อนโยน ตบะ ความไม่โกรธ ความไม่เบียดเบียน ความอดทน
ความไม่คลาดจากธรรม

  • ประการที่ 1 การสละทรัพย์สิ่งของ เพื่อแบ่งปัน ช่วยเหลือเกื้อกูลกันและกัน การบำเพ็ญสาธารณะประโยชน์ เพื่อสังคมส่วนรวมตลอดถึงประเทศชาติ
  • ประการที่ 2 การรักษากาย วาจาให้เรียบร้อย การควบคุมพฤติกรรมของตนให้เป็นปกติและการรักษาความสุจริตแห่งตนให้บริสุทธิ์
  • ประการที่ 3 การบริจาค การเสียสละประโยชน์ส่วนตน เพื่อประโยชน์ส่วนรวม การบำเพ็ญกิจด้วยความเสียสละและการสร้างสรรค์คุณประโยชน์ให้เกิดขึ้น
  • ประการที่ 4 ความซื่อตรง ความเป็นผู้มีความจริงใจต่อกัน มีจิตใจที่ซื่อสัตย์สุจริต ช่วยเหลือกันด้วยความจริงใจและซื่อตรง
    ไม่มีมายาหลอกลวง
  • ประการที่ 5 ความอ่อนโยน ความมีอัธยาศัยและพฤติกรรมที่สุภาพ นุ่มนวล ละมุนละไม ไม่มีทิฐิมานะ ถือตัว ความเป็นผู้มีกิริยามารยาทอ่อนโยนอยู่เสมอ
  • ประการที่ 6 การเผากิเลส การตัดอกุศล การบำเพ็ญเพียร เพื่อแผดเผากิเลสตัณหาไม่ให้เข้ามาย่ำยีจิตใจ ตลอดถึงการตั้งใจบำเพ็ญเพียร
    เพื่อทำภารกิจของตนให้สำเร็จลุล่วงไปด้วยดี
  • ประการที่ 7 ความไม่โกรธเคือง มีเมตตาธรรมเป็นเครื่องกั้น ไม่ลุอำนาจแก่โทสะจนเป็นเหตุให้ปราศจากสติและปัญญา มีความยั้งคิดในการกระทำต่างๆ
  • ประการที่ 8 ความไม่เบียดเบียน ซึ่งมีความกรุณาเป็นเครื่องกำจัด ไม่บีบคั้นกดขี่กันและกันหรือใช้แรงงานเกินควร โดยไม่มีความกรุณาปราณีต่อกัน
  • ประการที่ 9 ความอดทน กล่าวคือ อดทนต่อกิจทั้งปวงที่จะต้องทำด้วยความยากลำบากอดทนต่อความเป็นไปของโลกธรรม ที่หมุนเวียนไปตามโลกอยู่ตลอดเวลา
    คือ มีลาภ เสื่อมลาภ มียศ เสื่อมยศ นินทา สรรเสริญ สุข และทุกข์
  • ประการที่ 10 ความไม่คลาดจากธรรม ความไม่ยินดียินร้าย กล่าวคือการดำรงตนให้ตั้งอยู่ในอุเบกขาธรรม ไม่หวั่นไหวต่ออารมณ์ที่น่าปรารถนาหรืออารมณ์ที่ไม่น่าปรารถนา
  • หลักธรรม 11 ประการดังกล่าวมานี้ เมื่อผู้ใดประพฤติปฏิบัติเป็นประจำย่อมนำประโยชน์เกื้อกูลแลความสุขมาให้แก่ผู้นั้นตลอดกาลนาน

พระเทพคุณาภรณ์  (โสภณ โสภณจิตฺโต ป.ธ. ๙)

เจ้าอาวาสวัดเทวราชกุญชร วรวิหาร

รองเจ้าคณะภาค ๑๔